Bay Gri

Nerde kalmıştık?”, Süleyman Demirel’in 12 Eylül’den sonra yasağı kalkınca yaptığı konuşmalardan birine başlama cümlesidir. Herhangi bir sorun ya da engelden ötürü ara verilen ya da verilmek zorunda kalınan bir durumun, kaldığı yerden, aynen devam edeceğinin anlatan bu cümle, bir zamandır kafamda yankılanıp duruyordu. Açıkçası bu yankının nedenini, kaynağını bulamamak da günbegün can sıkar olmuştu. Ta ki düne kadar… Gece, Mehmet Ali Birand’ın 9 bölümden oluşan 12 Eylül belgeselinin ilk bölümünün sonlarında, günlerimin neden “Nerede kalmıştık?”lı cümlelerle geçtiğinin yanıtına rastlayıverdim. Meğer belleğim, geçen yıl izlediğim bu belgeselin kimi bölümleriyle, bugünlerde yaşıyor olduğumuz olaylar arasında, sırdan bir köprü kurmuş. Bununla da kalmamış benim köprüden geçip bu sırra varmamı engelleyerek, eğlenmiş de benimle.

Ne miydi o sır? (Devamını okuyun…)

“Hayat futbola fena halde benzer. Futbol şahsi beceri gerektirir ama aslında topuğa oynanan, yani insanların bir takım halinde oynadıkları bir oyundur. Hayat da öyle değil mi? İstediğin kadar yetenekli ol, iyi bir takımın yoksa kaybedersin. Evet… Kaybedersin.”

Yeni Sinemacılar’ın üçüncü uzun metrajlı filmi olan Dar Alanda Kısa Paslaşmalar, usta oyuncu Savaş Dinçel’in bu cümleleriyle başlıyor. Kimi kafasını masaya koymuş, kimi omzunun üzerinde zar zor tutan Esnafsporlu oyuncuların karşılıklı oturdukları uzun rakı masasında; sigarasını yakıp, söyle bir etrafını süzdükten sonra bu kısa konuşmasını yapan Hacı lakaplı Dinçer, takımın çalıştırıcısıdır. Bursa’nın kenar mahallelerinden birinde, 1982 tarihinde geçen bu film aslında Hacı’nın söylediğinden de çıkartılacağı gibi, bir futbol filmi olmanın çok ötesindedir. (Devamını okuyun…)

“Ne sağcıyım ne solcu. Futbolcuyum futbolcu” cümlesinin elbette ne zaman dilimizde dolanmaya ve kulaklarımıza çalınmaya başladığı üzerine düşünmeye başlarsak, bulacağımız tarih bizi hiç de yanıltmaz: 1980…

Aziz Nesin’in Gol Kralı adlı eseriyle hayatımızda yer etmeye bulmaya başlayan bu tanımlama, özellikle Türkiye’nin bir kırılma yaşadığı ’80 darbesinden sonra anlamını daha bir bulmaya ve egemen anlayışın sesine ses olmaya başladı. O günden bugüne, kâğıda damlayan bir mürekkep gibi dağılan ve bizi sarıp sarmalayan bu anlayış, sadece futbolla da sınırlı kalmadı. Kendi yaşamımdan vereceğim şu küçük örnek bile bu saptamamı nitelemeye yeter: Ben ‘90’lı yılların ortasında İstanbul Üniversitesi’nde öğrenciyken, üniversiteliler sindirilmeye ve susturulmaya karşı örgütlenmenin ve direnmenin bilincini en açık şekilde sergiliyorlardı. ‘Yılmayacağız!” diye haykırmanın en yüksek telden çıktığı dönemlerde; ezilmişliği, ötekileştirilmişliği, yok sayılmışlığı en acı şekliyle yaşamış olan anne bile bana, bu sözün başka bir uyarlamasını öğüt olarak vermişti: “Oğlum bak karışma olaylara e mi, sen talebesin, nene lâzım senin sağ-sol, dersine gir gel, tamam mı?” Ben bir futbolcu değildim, ne meşin yuvarlağın peşinde koşuyordum, ne de üç direğin arasına şut çekiyordum, ama ben de istesem de istemesem de aynı anlayışın seline kapılmıştım bile. O halde “ne sağcıydım ne soldu, okulluydum okullu!” (Devamını okuyun…)

Malum, bazen düşmanı da kendimiz yaratırız, taarruzda da kendimizi süngüleriz biz!

Bunun örnekleri son birkaç ay içerisinde iki önemli örnekle gördük; bir şeyleri haklı ve yerinde değerlendirmenin, tutumunu ortaya koymanın ipi biraz kaçınca, bir de baktık bir link kültürü hortlayıvermiş. Herkes kılıcının kınından çekmiş, gözünü kapatarak sağa solla sallıyor, ne acıdır ki bu kılıcın kendi etini kestiğini fark edemeyen kişilerin sayısı da hiç de az değil. (Devamını okuyun…)

Aslında böyle bir yazı türünün varlığından bile bihaberdim, ta ki Murathan Mungan’ın Metis Yayınlar’ından çıkan 227 sayfa adlı kitabını okuyana kadar… Kitap kolay okunan, okuyana keyif ve yazanı daha yakından tanıma imkânı veren, kısa kısa metinlerden oluşuyordu. Bu metinlerde edebiyattan sinemaya, müzikten popüler kültüre, tarihten fotoğrafa, geniş bir yelpazeyi kapsıyor; insanda, bir yandan okurken bir yandan da not alma, ilginç bir konuyu daha derinlemesine araştırma isteği uyandırıyordu.

Kitabın 55. sayfasındaki Fragmanlar ve 227 Sayfa başlıklı yazıda Mungan, hem kitaba başlama sürecine hem de metinlerin niteliğine ilişkin bilgi verirken şu cümleleri kuruyordu: “Batılıların “fragmental” dedikleri, bazen bir, bazen birkaç paragraftan oluşan kısa yazı türünün, benim gibi çok çeşitli konulara ilgi duyan, merakları zengin, yaşama iştahı yüksek biri için nasıl uygun bir olanak olduğunu keşfetmem biraz zaman aldı.” (Devamını okuyun…)